หลายครั้งเรามักกล่าวถึงเคล็ดลับการดูแลตนเองให้สวยพร้อมที่สุดสำหรับวันสำคัญของชีวิต แต่จากบทเรียนในอดีต มีเรื่องหนึ่งซึ่งกล่าวไว้ได้อย่างน่าสนใจเกี่ยวกับหลักการครองเรือนของสตรี แน่นอนว่าในการดำเนินชีวิตคู่ทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิงต่างต้องปรับตัวเข้าหากัน แต่ในครั้งนี้เราจะขอกล่าวถึงประเด็นในส่วนของผู้หญิงเป็นหลัก เท้าความเรื่องเล่าในสมัยพุทธกาลเกี่ยวกับนางวิสาขา ซึ่งเป็นหญิงที่มีความงามพร้อมทั้ง 5 ประการ ตามหลักเบญจกัลยานี ได้แก่
- ผมงาม หมายถึง มีผมสลวยเป็นเงางาม
- เนื้องาม หมายถึง มีเหงือกงาม
- กระดูกงาม หมายถึง มีฟันงามขาวเรียบเป็นระเบียบ
- ผิวงาม หมายถึง ผิวเกลี้ยงเกลาไม่มีไฝฝ้า
- วัยงาม หมายถึง มีความงามเหมาะสมแก่วัยของตน
จะเห็นได้ว่าการเป็นผู้หญิงที่สวยตามหลักเบญจกัลยานีล้วนเป็นเรื่องของรูปกายทั้งสิ้น ถึงจะได้ชื่อว่าเป็นผู้หญิงที่สวยภายนอกแล้วเมื่อถึงวันที่ต้องแต่งงานออกจากบ้านไป บิดาของนางวิสาขาก็ยังได้ให้คำสอนเรื่องหลักการครองเรือนทั้ง 10 ประการอย่างน่าสนใจ ดังนี้
โดยความหมายคือ ไม่ควรนำความลับหรือเรื่องไม่ดีงามภายในครอบครัวไปบอกเล่าให้คนภายนอกได้รับรู้ เมื่อนำมาวิเคราะห์เราจะสิ่งหนึ่งที่ซ่อนอยู่หลังคำสอนนี้ เนื่องจากการเล่าเรื่องราวให้คนที่ไม่ได้เข้าใจถึงสภาพการณ์ที่เกิดขึ้นจริง สารที่ได้รับจะถูกผูกติดอยู่กับอารมณ์ของผู้เล่าในขณะเล่าเรื่อง ดังนั้นฝ่ายที่ถูกพูดถึงจะโดนตัดสินไปแล้วจากคำบอกเล่านั้น การกระทำลักษณะนี้มีโอกาสทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างคนรักยิ่งเปราะบาง
ประการทื่ 2 ไฟนอกอย่านำเข้า
ไม่ควรนำคำนินทาว่าร้ายเสียดสี ด้วยความอิจฉาริษยาจากบุคคลภายนอก มาสู่ครอบครัว การวิพากษ์วิจารณ์ในแง่ลบจะส่งให้ทัศนคติผู้พูดตกอยู่ในแง่ลบได้ง่ายและอาจนำไปสู่การทะเลาะเบาะแว้งได้ง่าย ดังนั้นควรกลั่นกรองสารที่ได้รับมา เลือกเอาเฉพาะประเด็นที่เกี่ยวข้องกับชีวิตคู่ของเราจริงๆ มาถกกันจะเหมาะสมกว่า
ประการที่ 3 พึงให้แก่คนที่ให้
คำสอนนี้กล่าวถึงการที่ผู้อื่นมาหยิบยืมเงินทองว่าควรเลือกที่จะให้เฉพาะคนที่เคยใช้หนี้คืนเท่านั้น ไม่ว่าจะติดสินใจให้ใครยืมทรัพย์สิน ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนกันมานานแค่ไหนก็ควรคิดให้ถ้วนถี่ ความสนิทสนมไม่ใช่ปัจจัยกำหนดว่าคนคนนั้นจะมีวินัยในการเงิน ดังนั้นต้องมองให้ละเอียด
ประการที่ 4 พึงอย่าให้แก่คนที่ไม่ให้
หมายถึงผู้ที่เคยหยิบยืมแล้วไม่นำมาคืนก็ไม่ควรให้อีกต่อไป คำว่าเอ็นดูเขาเอ็นเราขาดยังคงใช้ได้ทุกยุคทุกสมัย อย่าให้ความสงสารของคุณเข้ามาทำร้ายความสัมพันธ์ภายในครอบครัวครั้งแล้วครั้งเล่า จริงๆ แล้วเรื่องการสร้างหนี้สินเป็นเรื่องละเอียดอ่อน ถ้าเลี่ยงได้ก็พยายามเลี่ยงจะดีกว่า
ประการที่ 5 พึงให้แก่คนที่ให้และไม่ให้
ความหมายของประโยคนี้ชี้ไปที่การสงเคราะห์ญาติโดยตรง โดยปกติแล้วเมื่ออยู่ในครอบครัวเดียวกันก็มักจะให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน แต่ถึงอย่างนั้นควรสอบถามให้แน่ใจก่อน ไม่เช่นนั้นอาจนำไปสู่ปัญหาญาติฉัน ญาติเธอได้แน่นอน เพราเรื่องทรัพย์สินเงินทองเป็นเรื่องที่ไม่เข้าใครออกใคร
ประการที่ 6 พึงนั่งให้เป็นสุข
ค่อนข้างสื่อความหมายลึกซึ้งในแง่ของการทำงานบ้าน คือ ควรจัดการหน้าที่ของตัวเองให้เสร็จ ไม่ควรทำตัวเกะกะ ไร้หลักแหล่ง ไร้ความรับผิดชอบ หากจะปรับให้เข้ากับยุคปัจจุบันคงต้องบอกว่าไม่ว่าจะเป็นแม่บ้านหรือเลือกที่จะทำงานนอกบ้านก็ควรทำให้ดีแล้วค่อยพักนั่นเอง
ประการที่ 7 พึงนอนให้เป็นสุข
การเข้านอนคนสุดท้ายของบ้านเจตนาของคำสอนคือให้ตรวจดูความเรียบร้อยของฟืนไฟ ดังนั้นแนะนำสาวๆ ว่าหากนอนก่อนสามีในยุคปัจจุบันนี้คงไม่ผิดอะไรค่ะ แต่ไม่ควรลืมตรวจเช็คปลั๊กไฟ แก๊ส สวิตซ์ต่างๆ ให้เรียบร้อยเพื่อป้องกันปัญหาต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นในอาคารบ้านเรือนของเรา
ประการที่ 8 พึงกินให้เป็นสุข
จากคำสอนนี้จะเกี่ยวพันกับเรื่องเสน่ห์ปลายจวักของสาวๆ เพราะต้องเตรียมอาหารให้กับคนในครอบครัว แต่เราเชื่อว่าบางบ้านคุณพ่อบ้านนั้นอาจมีรสมือที่ดีกว่า ดังนั้นแนะนำว่าระหว่างที่ปล่อยให้เขาทำก็ช่วยกันหยิบจับคนละไม้ละมือก็ดูน่ารักมากกว่าการนั่งรอเฉยๆ แน่นอน
ประการที่ 9 พึงบูชาไฟ
การเคารพให้ความผู้อื่นนั้นเป็นหลักการทั่วไปที่ควรทำ เพราะเมื่อคุยปฏิบัติกับผู้อื่นอย่างให้ความเคารพ ก็ย่อมได้รับความเกรงอกเกรงใจและปฏิบัติดีตอบแทน คำว่าไฟจากคำสอนนี้สื่อถึงตัวสามีเป็นหลัก ซึ่งโดยรวมแล้วก็คือเรื่องของการให้เกียรติแก่กันและกันนั่นเองค่ะ
ประการที่ 10 พึงบูชาเทวดา
คำสอนในข้อนี้กล่าวถึงพ่อแม่ของสามี แต่ก็นำไปใช้แบบเข้าใจผิดกันมากอยู่ เนื่องจากโดยทั่วไปมักจะเข้าใจว่าให้เลี้ยงดูพ่อแม่สามีเหมือนเทวดา แต่ความจริงแล้วคำว่า ‘เทวดา’ ด้วยความหมายโดยตรงคือความดีค่ะ ดังนั้นจึงหมายถึงการสนับสนุนให้พ่อแม่สามีทำสิ่งที่ดี ชักจูงไปในทางที่ดี ไม่ควรชักนำเรื่องเสื่อมเสียมาให้นะคะ
กระจ่างกันไปแล้วกับหลักการครองเรือนทั้ง 10 ประการที่ยังคงใช้ได้ดีเสมอและสามารถปรับให้เข้ากับยุคสมัยได้ด้วย เมื่อเข้าใจกันแล้วเราก็อยากฝากสาวๆ ให้ลองนำไปคิดพิจารณาและเลือกปฏิบัติดูนะคะ รับรองว่าต้องได้รับผลลัพธ์ที่ดีตอบแทนกลับมาไม่น้อยแน่นอนค่ะ
ภาพประกอบ : Pingpong Photography